الاغ طلایی

شما اینک یکی از نخستین رمان‌های برجای‌مانده‌ی جهان را در دستان خود گرفته‌اید؛ رمانی که شکسپیر، بوکاچیو، سروانتس و بسیاری دیگر از نویسنده‌های مشهور از آن وام گرفته‌اند. الاغ طلایی، یا همان دگردیسی، به قلم آپولیوس نوشته شده که در امپراتوری روم، طی دوران سلطنت هادریان، متولد شد و تا دهه‌ی ۱۷۰ یا ۱۸۰ میلادی زندگی کرد. مبنای ترجمه‌ی اثر حاضر نسخه‌ای است که لن فینکل برل به زبان انگلیسی به دست داده است، به همراه مقدمه‌و موخره‌ای از پیتر سینگرِ فیلسوف. داستانْ ظاهری آسان‌یاب دارد، اما در باطن سرشار از معانی استعاری است. کتاب به دور از حکایت‌های آمیخته با حماسه‌سرایی و شکوهِ پادشاهان و بزرگان، مستقیما سراغ زندگی طبقات فرودست و مردمان کوچه و بازار رفته و داستانِ فقر، گرسنگی، عشق‌ورزی، انتقام، سفر و مرگِ بردگان، دزدان، جادوگران، باغبانان، روسپیان، سربازها و گروه‌های دیگر را به تصویر کشیده است. راز ماندگاریِ اثر آپولیوس، علاوه‌بر حس و جوهر داستانی، پرداختن به مقوله‌هایی ازلی و ابدی است که مربوط به دوره‌ای خاص نیستند و در زمان‌های مختلف و برای خوانندگانی با سلیقه‌های متفاوت جذابند. جای شگفتی دارد که کسی حدود ۱۸۰۰ سال پیش رمانی بلند نوشته که علاوه‌بر منطق و تسلسل رواییِ محکم، وجوه داستانی و حکمت‌آموز را توأمان دارد و فضاسازی و لحن داستانش به‌گونه‌ای است که هنوز می‌تواند خواننده را با خود همراه کند. گرچه ماجراهای این الاغِ مشهور به خودی‌خود سرگرم‌کننده و جذاب است، نباید از خلاقیت پیتر سینگر غافل شد که با حذف برخی ماجراهای فرعی که تأثیری بر روایت اصلی ندارند، باعث شده است نسخه‌ای خواندنی‌تر به دست خواننده‌ی امروزی برسد.