جوان خام (ادبیات کلاسیک جهان28)

این رمان شرح احوال جوان 19ساله‌ی روشنفکری با نام «آرکادی دولگوروکی»، فرزند نامشروع ملاکی زن‌باره به نام «ورسیلوف» است. داستان بر تضاد ایدئولوژیک مستمر پدر و پسر تمرکز دارد که نمایانگر تقابل تفکر سنتی نسل 1840 با نظرات پوچ‌گرایانه‌ی نسل 1860 روسیه است. داستایفسکی درباره‌ی جوان خام این‌گونه سخن می‌گوید: در رمان جوان خام روحی معصوم در نظرم بود که احتمال وحشتناک تباه‌شدن را حس کرده بود و به «تصادفی‌بودن» و بی‌اهمیت‌بودن خود نفرت می‌ورزید. نفرتش از روح هنوز پاکی بر می‌خاست که آگاهانه شرارت را در اندیشه‌هایش نگه می‌داشت و در قلبش می‌پروراند و در رویاهای ناآرام و پنهانی اما گستاخانه‌اش عذاب می‌کشید. بالطبع همه‌چیز را به قدرتش و منطقش و حتی مهم‌تر به خداوند مربوط می‌کرد. این‌ها همه از «نارسی» و «خامی» جامعه بر می‌خیزند. داستایفسکی، در تمام آثار مهم ادبی خود چالشی را فرا راه خواننده می‌نهد. آدمی چگونه موجودی است؟ فرشته‌خو یا دیوصفت یا ترکیبی از این دو. اکثر کاراکترهای خلق‌شده توسط او بیشتر از هرچیز درگیر خود هستند و این درگیری موجب خلق روایت‌های فرد با افراد و محیط می‌شود. زندگی خاص و پر از پیچیدگی نویسنده، بیماری صرع که بسیاری آن را منشا نبوغ وی می‌دانند، جامعه‌ی اشرافی روسیه در دوران زندگی او که از یک‌ سو متاثر از رشد بورژوازی در اروپا و از دیگر سو متکی بر فئودالیسم روسی است در تک‌تک آثارش ردپای خود را بر جای نهاده و انسان گرفتار پوچ‌انگاری در جامعه‌ای با ظاهر پرزرق‌وبرق و پرفریب را با استادی تصویر کرده است. جوان خام نیز یکی‌دیگر از آثار ماندگار این نویسنده‌ی بی‌بدیل است.