کتاب «راز شادی والدین دانمارکی»، نوشته‌ی جسیکا جول الکساندر و آیبن دیسینگ سندال، به همت نشر شمعدونی به چاپ رسیده است. دانمارک کشوری کوچک در شمال اروپاست که به «افسانه‌ی پری دریایی کوچک» نوشته‌ی هانس کریستین اندرسن معروف است و از ۱۹۷۳ رأی سازمان همکاری و توسعه اقتصادی را برای داشتن شادترین مردم جهان به خود اختصاص داده است. ۱۹۷۳! یعنی دانمارکی‌ها بیش از چهل سال پی‌در‌پی شادترین مردم جهان شناخته شده‌اند. اگر کمی بیندیشید می‌بینید که دستاوردی خارق‌العاده است. حتی نشریه‌ی جدید گزارش شادی جهانی، که سازمان ملل به‌تازگی آن را راه‌اندازی کرده است، از زمان شروع فعالیت خود، هر ساله دانمارک را در صدر لیست کشورهای جهان قرار می‌دهد. اما راز موفقیت پی‌در‌پی مداوم آن‌ها چیست؟

پژوهش‌ها و مقالات بی‌شماری در زمینه پی‌بردن به این راز صورت گرفته است. دانمارک؟ چرا دانمارک؟ برنامه تلویزیونی ۶۰ دقیقه دراین‌باره گزارشی با عنوان در جست‌وجوی شادی تهیه کرد؛ اپرا وینفری نمایشی تلویزیونی با این عنوان ترتیب داد که چرا دانمارکی‌ها تا این حد خوشحال‌اند؟ اما نتایج این پژوهش‌ها هیچ‌گاه قطعی و جامع نبوده است. آیا چنین موفقیتی به ابعاد نظام اجتماعی، خانه‌ها، یا دولت این کشور مربوط می‌شود؟ این مسئله به‌طور قطع به مالیات‌های سنگین و زمستان‌های سرد و تاریک دانمارک ربطی ندارد، پس قضیه چیست؟

از سوی دیگر، ایالات متحده با شعار در جست‌وجوی شادی، که جزئی جدایی‌ناپذیر از اعلامیه استقلال این کشور است، حتی در رده ده کشور برتر دنیا نیز قرار نگرفته و به‌سختی در میان بیست کشور برتر رتبه‌ای در حدود هفده را بعد از مکزیک کسب کرده است. حتی با وجود اختصاص شاخه‌ای مجزا از روان‌شناسی به خوشحالی و دریایی بی‌انتها از کتاب‌های خودآموز که به ما می‌آموزد چگونه به‌این‌حال زودگذر دست پیدا کنیم، هنوز هم آن‌گونه که باید خوشحال نیستیم. چرا این‌گونه است؟ و علاوه بر آن، دلیل خشنودی عمیق دانمارکی‌ها چیست؟

نویسندگان کتاب می‌گویند: پس از سال‌ها تحقیق، تصور می‌کنیم درنهایت از راز خوشحالی دانمارکی‌ها پرده برداشته‌ایم. پاسخ این معما ساده است: شیوه فرزندپروری آن‌ها.

فلسفه‌ای که ورای والدگری دانمارکی‌ها وجود دارد و شیوه‌ی تربیت فرزندانشان نتایجی تأثیرگذار در پی دارد: کودکانی انعطاف‌پذیر و دارای امنیت عاطفی که به بزرگسالانی منعطف و شاد تبدیل می‌شوند که از لحاظ عاطفی احساس امنیت می‌کنند و در نتیجه، این سبک والدگری قدرتمند را برای فرزندان خود تکرار می‌کنند. این میراث، خود را تجدید می‌کند و جامعه‌ای پدید می‌آورد که بیش از چهل سال در صدر جدول خوشحالی جهان قرار می‌گیرد.

بر آن شدیم که با این سفر حیرت‌انگیز مکاشفه‌ای، دانشی را که در رابطه با شیوه تربیت دانمارکی به دست آوردیم با شما سهیم شویم. در این راهنمای گام‌به‌گام می‌کوشیم تا به مادران و پدرانی که عهده‌دار یکی از عجیب‌ترین و چالش‌برانگیزترین وظایف دنیا هستند یا قرار است به‌زودی با آن آشنا شوند کمک کنیم. این شیوه نیازمند تمرین، صبوری، واکاوی و آگاهی است، اما نتیجه حاصل به‌طورقطع ارزشمند است. به یاد داشته باشید که این میراث شماست. اگر هدف شما پرورش شادترین مردم دنیاست لطفاً به خواندن ادامه دهید. راز اصلی موفقیت دانمارکی‌ها همین جاست.

قسمتی از کتاب راز شادی والدین دانمارکی:

در سیستم آموزشی دانمارک یک برنامه ملی اجباری با نام قدم‌به‌قدم وجود دارد که از پیش‌دبستانی اجرا می‌شود. در این برنامه به بچه‌ها تصاویری از کودکان با عواطف مختلف نشان داده می‌شود: غم، ترس، عصبانیت، ناامیدی، شادی و... بچه‌ها درباره این کارت‌ها صحبت و احساس کودکان داخل تصاویر را بیان می‌کنند و می‌آموزند که به احساسات خود و دیگران معنا ببخشند. آنان همدردی، حل مسئله، خودداری و خواندن احساسات چهره را یاد می‌گیرند. یکی از ضروریات برنامه این بود که مجریان برنامه و کودکان درباره عواطفی که مشاهده می‌کنند، قضاوت نکنند و به جای آن این احساسات را صرفاً بشناسند و به آن‌ها احترام بگذارند.

کت-کیت برنامه‌ای دیگر است که محبوبیتی روزافزون داشته است. این برنامه برای ارتقای آگاهی عاطفی، همدلی و تمرکز بر روی بیان تجربه‌ها، افکار، احساسات و حواس ساخته شده است. در این برنامه ابزاری چون کارت‌های تصاویر چهره برای اندازه‌گیری سنجش شدت عواطف و تصاویری از بدن به کار رفته است که در آن شرکت‌کننده‌ها می‌توانند نمود فیزیکی و نواحی مربوط به عواطف را نقاشی کنند. ابزاری دیگر نیز به نام دایره‌ی من وجود دارد که کودکان تصویر دوستان، اعضای خانواده، صاحبان مشاغل و غریبه‌ها را در قسمت‌های مختلف دایره می‌کشند و این کار به تلاش آن‌ها برای درک دیگران کمک می‌کند.

مؤسسه‌ی مری نیز تأثیری بسزا بر آموزش همدلی در مدارس داشته است. مری، شاهزاده و ملکه‌ی آینده‌ی دانمارک، خالق برنامه‌ی ضد قلدری است که در کل کشور اجرا می‌شود. ضد قلدری برنامه‌ای است که در آن کودکان سه تا هشت ساله درباره‌ی قلدری‌کردن و آزار و اذیت صحبت می‌کنند تا بتوانند نسبت به یکدیگر رفتاری باملاحظه‌تر داشته باشند. این برنامه نتایجی مثبت به همراه داشته است و بیش از ۹۸ درصد معلم‌ها آن را به مؤسسات دیگر نیز پیشنهاد می‌کنند.

نمونه‌ای از آموزش همدلی در دانمارک که کمتر به چشم می‌آید ترکیب کودکان با توانایی‌ها و ضعف‌های متفاوت با یکدیگر است. به دانش‌آموزانی که از نظر تحصیلی قوی‌ترند آموزش داده شده است تا در کنار ضعیف‌ترها باشند؛ خجالتی‌ترها در کنار اجتماعی‌ترها و... این کار با ظرافت انجام می‌شود. معلم به‌مرور زمان با دانش‌آموزان آشنایی پیدا می‌کند و مطابق با شناختش از آن‌ها جای آنان را در کلاس مشخص می‌کند. هدف از انجام این کار این است که دانش‌آموزان ببینند که همه دارای یک‌سری ویژگی‌های مثبت‌اند و به یکدیگر کمک کنند تا به مرحله‌ی بعدی برسند. یک نابغه‌ی ریاضی ممکن است در بازی فوتبال افتضاح باشد و برعکس. این سیستم موجب تقویت همیاری، کار تیمی و احترام میان آن‌ها می‌شود.