از کتاب تا زیستن: جادوی کلمات؛ کتابهایی که اِما واتسون برای دگرگون کردن نگاه ما پیشنهاد میدهد
اما واتسون، بازیگری که بیشتر ما او را با نقش «هرماینی گرنجر» در مجموعه فیلمهای هری پاتر به یاد میآوریم، مدتهاست ثابت کرده که تنها یک ستارهی سینما نیست. او فارغالتحصیل دانشگاه براون، فعال اجتماعی، سخنگوی کمپین HeForShe سازمان ملل و یکی از چهرههایی است که در ترویج کتابخوانی نقشی جدی دارد. واتسون فقط یک خوانندهی دائمی نیست، بلکه با تأسیس باشگاه کتابخوانی Our Shared Shelf هزاران نفر را به خواندن کتابهایی با محوریت زنان، عدالت اجتماعی و توسعهی فردی تشویق کرده است. نگاه او به ادبیات، دعوتی است برای بازاندیشی در مفاهیمی چون هویت، قدرت، آزادی و رشد؛ کتابهایی که پیشنهاد میدهد اغلب حامل صدایی متفاوت، مؤثر و تکاندهنده هستند.
اما واتسون
در اینجا، چند نمونه از مهمترین کتابهایی که اما واتسون به مخاطبانش توصیه کرده را با نگاهی تحلیلی معرفی میکنیم ـ آثاری که هر کدام میتوانند پنجرهای تازه به جهان ذهنی و اجتماعی ما باز کنند.
1ـ سرگذشت ندیمه ـ مارگارت اتوود
روایتی از قدرت، بدن و آزادی
در جهان تاریک و دیستوپیایی اتوود، بدن زنان تبدیل به ابزار کنترل میشود؛ اما این رمان چیزی فراتر از یک خیالپردازی سیاه است. واتسون این کتاب را بهدلیل پیام قدرتمندش دربارهی خودمختاری زنان و خطرات دولتهای ایدئولوژیک توصیه میکند. به باور او، «سرگذشت ندیمه» به ما نشان میدهد که آزادی چقدر شکننده است و چگونه باید برای حفظش آگاه، حساس و فعال بود. این رمان نمونهای از ادبیاتی است که هشدار میدهد ظلم همیشه در پوششی از قانون و اخلاق ظاهر میشود و مقاومت از همان لحظهای آغاز میشود که فرد از سکوت سر باز میزند.
2ـ به رنگ ارغوان ـ آلیس واکر
صدای زنانی که دوباره متولد میشوند
این رمان شاهکاری دربارهی رنج، ستم و نجات است. آلیس واکر با زبانی شاعرانه، داستان زنی سیاهپوست را روایت میکند که از دل ظلم خانوادگی، نژادی و جنسیتی برخاسته و به استقلال درونی میرسد. واتسون این کتاب را یکی از «انسانیترین روایتها دربارهی بازیابی قدرت شخصی» میداند. او این اثر را برای خوانندگانی پیشنهاد میکند که میخواهند بفهمند چگونه عشق، همدلی و مقاومت میتوانند حتی در تاریکترین شرایط نیز زاده شوند. «به رنگ ارغوان» نهتنها یک اثر ادبی برجسته است، بلکه درک ما از تاریخ زنان و سیاهپوستان امریکا را عمیقتر میکند.
3ـ مامان و من و مامان ـ مایا آنجلو
خاطرهنگاریِ شفابخش
مایا آنجلو، شاعر و نویسندهی بزرگ امریکایی، در این کتاب رابطهی پیچیده و گاه دردناک خود با مادرش را بازگو میکند. واتسون این اثر را «کتابی برای بهبود» مینامد. از نظر او، روایت آنجلو نشان میدهد که والدین میتوانند نقشی بنیادین در ساختن یا احیای ما داشته باشند. کتاب برای کسانی مناسب است که بهدنبال درکی عمیقتر از پیوندهای خانوادگی، زخمهای پنهان و روند آشتی با گذشتهاند. این اثر ازجمله کتابهایی است که واتسون برای بحثهای باشگاه کتابخوانیاش انتخاب کرده؛ زیرا امکان مکالمهای صادقانه دربارهی عشق، آسیب و بخشش فراهم میکند.
4ـ پرسپولیس ـ مرجان ساتراپی
روایتی صمیمی از هویت و مهاجرت
واتسون پرسپولیس را ستوده و آن را «درخشان، شجاعانه و ضروری» نامیده است. روایتی که ترکیبی از طنز، اندوه، ترس و امید است؛ اما واتسون این کتاب را بهدلیل صداقت بیپردهاش توصیه میکند ـ اثری که نشان میدهد تاریخ فقط مجموعهای از وقایع سیاسی نیست، بلکه تجربههای انسانی پشت هر تحول بزرگ، همان چیزی است که ما را به فهمی واقعی میرساند. «پرسپولیس» برای مخاطبانی مناسب است که میخواهند از زاویهای انسانی و عاطفی با مفاهیم هویت، مهاجرت و بلوغ مواجه شوند.
5ـ سایه باد ـ كارلوس روييز زافون
ادبیات بهعنوان پناهگاه
از میان کتابهای محبوب واتسون، این رمان زافون جایگاه ویژهای دارد. «سایه باد» اثری است دربارهی قدرت داستانها؛ دربارهی اینکه چگونه کتابها میتوانند پناهگاه، راز یا نجاتبخش ما باشند. واتسون این کتاب را به مخاطبانش پیشنهاد میکند؛ زیرا معتقد است داستان دنیل و «گورستان کتابهای فراموششده» یادآوری میکند که ادبیات میتواند دنیا را تغییر دهد یا دستکم ما را نسبت به جهان حساستر کند. این رمان با فضای رازآلود، عاشقانه و تاریخی خود لذتی خالص از خواندن ارائه میدهد.
پیشنهادهای کتاب واتسون فقط انتخابهای سرگرمکننده نیستند؛ آنها بازتاب جهانبینی او هستند:
ـ ادبیات بهعنوان ابزاری برای توانمندسازی زنان
ـ آگاهی اجتماعی دربارهی تبعیض، نژادپرستی و آزادی
ـ اهمیت دانستن تاریخهای شخصی و جمعی
ـ و ارزش روایتهایی که صدای افراد خاموششده را بلند میکند.
او با استفاده از مشهورترین ابزارش ـ محبوبیت ـ نوعی «کنش فرهنگی» انجام میدهد و نشان میدهد خواندن میتواند نقطهی آغاز تغییر باشد.