تاریخ دموکراسی

امروزه میلیاردها انسان، در سراسر این کره‌ی خاکی، دموکراسی را یا چون آرمانی می‌‌جویند یا چون حقی طبیعی پاس می‌دارند؛ یک قرن است که چنین بوده. اما این واژه‌ی آشنا به چه معناست؟ و معنای آن از زمان نخستین ابداعش در یونان باستان، چه دگردیسی‌‌هایی را از سر گذرانده است؟ تاریخ دموکراسی زندگی‌نامه‌ی این مفهوم است؛ کتابی که به جلوه‌های گوناگون آن می‌‌پردازد و نشان می‌دهد چگونه در گذر زمان، از دوران باستان تا امروز، دگرگون شده است. مثلاً چگونه «قدرت مردمِ» آتن در همان آغاز پدید آمد؟ پس از ظهور، چه شد که توانست دوام بیاورد؟ و نسخه‌ی آتنی دموکراسی با دیگر شکل‌‎های متعدد آن که در شهرهای گوناگون جهان یونان تکوین یافتند، چه تفاوت‌هایی داشت؟ پل کارتلج به این پرسش‌‌ها و بسیاری پرسش‌های دیگر پاسخ می‌دهد. او مسیر تکامل اندیشه‌ی سیاسی باستانی درباره‌ی دموکراسی را از قرن ششم پیش از میلاد پی می‌گیرد؛ به‌ویژه استدلال‌هایی را که در طول قرن‌ها علیه آن اقامه شده‌اند. همان‌طور که او در این کتاب نشان می‌دهد، مفهوم و کاربست یونانیِ اصیلِ دموکراسی، پس از عصر طلایی‌اش در قرن چهارم پیش از میلاد، به‌تدریج و در یک بازه‌ی زمانی طولانی دچار فروپاشی می‌‌شود. از آن پس، دموکراسی تا قرن‌‌ها بعد، از دوران باستانِ متأخر تا قرون  وسطا و رنسانس، چه در نظر و چه در عمل، زیر سایه‌ی دیگر  شکل‌های حاکمیت قرار می‌‌گیرد. اما همان‌طور که می‌دانیم، این هرگز پایان داستان نبود، چراکه سرانجام، بیش از دو هزار سال پس از نخستین شکوفایی‌اش در دنیای باستان، بار دیگر سر برمی‌آورد و پس از احیا در انگلستانِ قرن هفدهم، نوزایی دیگری را در فضای انقلابی آمریکای شمالی و فرانسه‌ی اواخر قرن هجدهم تجربه می‌کند. از آن زمان، دموکراسی پیوسته در حال بازسازی و بازآفرینی بوده است.