ژنرال ارتش مرده (ادبیات امروز،رمان154)

|ژنرال حرف‌هایش را از سر گرفت: «فقط شیطان می‌داند ملت‌ها با آوازهایشان چه می‌خواهند بگویند. به‌راحتی می‌شود زمینشان را حفر کرد و واردش شد، اما نفوذ به روحشان محال است!»| ژنرال ارتش مرده جزو صد اثر برتر قرن بیستم به انتخاب روزنامه‌ی لوموند و نخستین رمان کاداره است که نامش را بر سر زبان‌ها انداخت. منتقدان این رمان را با آثار بزرگانی همچون مارکز و کافکا مقایسه کرده‌اند. کاداره برنده‌ی جایزه‌ی بین‌المللی بوکر سال ۲۰۰۵ است. داستان در آلبانیِ سال‌های پس از جنگ جهانی می‌گذرد. حدود بیست سال از پایان جنگ گذشته و یک ژنرال همراه با یک کشیش به آلبانی می‌آیند تا بقایای سربازان ایتالیاییِ کشته‌شده در جنگ را پیدا کنند و برای دفن به میهن بازگردانند. مأموریتی که در ابتدا ساده و اداری به نظر می‌رسد، به‌تدریج به سفری سنگین و هولناک در دل گذشته تبدیل می‌شود؛ سفری میان گورستان‌ها، روستاها، باران و برف و گل‌ولای، و در میان خاطراتی که هنوز برای زندگان تمام نشده‌اند. قدرت اصلی رمان در زاویه‌دید اسماعیل کاداره به جنگ است. در «ژنرال ارتش مرده» خبری از تصویرهای آشنای قهرمانی و پیروزی نیست. جنگ از فاصله‌ای دیگر دیده می‌شود: از جایی که نبرد تمام شده، اما آثارش هنوز در زمین و حافظه‌ی انسان‌ها باقی است. سربازانی که روزگاری بخشی از یک ارتش بودند، اکنون به استخوان‌هایی پراکنده بدل شده‌اند و تلاش برای یافتن و بازگرداندن آنان، بیش از آنکه یک مأموریت نظامی باشد، به مواجهه‌ای با گذشته و معنای مرگ تبدیل می‌شود. از همین منظر، این اثر را می‌توان رمانی ضدجنگ دانست؛ اما اهمیت آن تنها در محکوم‌کردن جنگ خلاصه نمی‌شود. کاداره نشان می‌دهد که جنگ چگونه پس از پایان رسمی خود نیز ادامه می‌یابد: در خاطره‌ی قربانیان، در ذهن بازماندگان و حتی در رابطه‌ی انسان‌ها با سرزمین و تاریخشان. مردگان در این رمان غایب نیستند؛ گذشته همچنان حضور دارد و زندگی زندگان را تحت‌تأثیر قرار می‌دهد.