اصفهان نصف جهان

مسجد شاه، برای پیدا کردن آن لازم به پرسش نیست و از دور شناخته می‌شود. گمان می‌کنم اگر چشم بسته هم مرا جلو آن پیاده می‌کردند آن را می‌شناختم، چون عکسش را زیاد دیده بودم و وصفش را زیاد شنیده بودم. مخصوصا قناسی که سردر آن با گنبد و مناره‌هایش دارد بهترین نشان و معرف آن است. سر در بلند و گنبد آبی آن با آسمان لاجوردی جنگ می‌کند و در نظر کسی که اولین بار آن را ببیند بی‌اندازه افسونگر و معجزه‌آسا جلوه می‌نماید، به طوری که خیالش در تصور نمی‌گنجد. این مسجد در ردیف بناهای باعظمت دنیا به شمار می‌آید، ولی از چیزی که تعجب کردم در این موقع عاشورا گمان می‌کردم آنجا زنانه و مردانه داشته باشد، تجیر کشیده باشند، چایی و قلیان بدهند، رمال و دعانویس، معرکه‌گیر، مسئله‌گو، روضه‌خوان و غیره مجال دیدن آن را ندهند. اما برخلاف انتظار به کلی خلوت و فقط یک نفر آخوند ریش‌سفید در سایه یکی از طاق‌نماها نشسته بود. تمام این مسجد از داخل و خارج از کاشی زمینه لاجوردی پوشیده شده تنها ازاره‌های آن از سنگ مرمر است، به طوری که همه آن از کاشی یکپارچه به نظر می‌آید و آجر یا گچ در آن دیده نمی‌شود. روی این کاشی‌ها به قدری نقش و نگارهای زیباست، به قدری مهارت و زبردستی در رنگ‌آمیزی آن به کار رفته که انسان را به جای این‌که متوجه خدا و آن دنیا بینماید و در یک رشته خواب و رویای‌های گوارا غوطه‌ور می‌کند. گویا متولی آنجا، آن پیرمرد ریش‌سفید که پهلویش یک کتاب است و زیر سایه نشسته، سر درازای عمر او برای این است که هر روز این کاشی‌ها را دیده، باید او روحش قوی و شاد باشد چون این نقش و نگارهای معجزه‌آسا هر روز جلو چشم اوست، و آن قصر فیروزه که در بهشت وعده می‌دهند مسکن او می‌باشد.