الشواهد و الامثال (مجموعه تحقیقات عرفانی 15)

ابونصر عبدالرحیم قُشَیری (م 514)- فرزند امام ابوالقاسم قشیری و برجسته‌ترین فرد این خاندان پس از پدر- صاحب کتاب «الشواهد والأَمثال» و از بزرگ‌ترین علمای فقه و حدیث و کلام و اصول و تفسیر در عصر خود به شمار می‌رفته است. ابونصر- که نام و آوازه‌ی عارفان و مشایخ بزرگ نیشابور، بر شهرت و شناختگی وی، دست‌کم نزد محقّقان معاصر، سایه افکنده است- بسیار فصیح و خوش‌سخن بود تا بدانجا که به‎واسطه‌ی دانش و بهره‌گیری از میراثِ عرفانی پدر و نیایِ خویش (ابوعلی دقّاق)، شیخ ابواسحاق شیرازی در مجالس وی حضور می‌یافت و امام‌الحرمین، در مسائل فقهی و گاه ریاضی از او استفاده می‌کرد. ذکر شخصیت‌های عرفانیِ مشهور و غیرمشهور و به دست‌دادنِ اطّلاعات مهم و دست اول درباره‌ی اینان و منظومه‌ی عرفانی و روان‌شناسیِ شخصیّت آن‌ها، ثبت و گردآوری سخنانِ مشایخ صوفیه و حکایت‌های عارفانِ معاصر و پیشین، به‌ویژه ابوعلی دقّاق نیشابوری و ابوالقاسم نصرآبادی، فواید تاریخی و ارزش‌های اجتماعی- مدنیِ مندرج در حکایت‌های این کتاب و اطّلاعاتی از نیشابور و خراسان در قرن‌های چهارم و پنجم هجری، از آداب و رسوم مردم تا اخلاق و عاداتِ صوفیان، پادشاهان، عیّاران، حکیمان و سرانجام، اشعار عربی فراوان، عبارت‌های فارسی و مَثَل‌واره‌ها، از ویژگی‌ها و ارزش‌های چندگانه‌ی این متن کهن و مهجور عرفانی محسوب می‌شود؛ رساله‌ای که به لحاظ غنا و سرشاریِ مطالب و مندرجات عرفانی، ادبی، تاریخی و اجتماعی - به گفته‌ی استاد شفیعی‌کدکنی- «هیچ محقّقی از آن هرگز بی‌نیاز نخواهد بود.»