آشپزخانه کرملین (از راسپوتین تا پوتین،چطور روسیه با کارد و چنگال یک امپراتوری ساخت)

اگر تاریخ روسیه را نه از پشت میز سیاستمداران، بلکه از کنار اجاق آشپزخانه‌هایشان نگاه کنیم، چه می‌بینیم؟ ویتولد شابوفسکی در آشپزخانۀ کرملین تاریخ بیش از یک قرن روسیه و اتحاد جماهیر شوروی را از زاویه‌ای نامعمول روایت می‌کند: غذا و کسانی که آن را می‌پختند. او برای نوشتن این کتاب به روسیه، اوکراین، بلاروس و جمهوری‌های سابق شوروی سفر کرده و با آشپزها و بازماندگانی گفت‌وگو کرده که زندگی‌شان به بعضی از مهم‌ترین وقایع تاریخ این منطقه گره خورده است. در کتاب با آشپز آخرین تزار و آشپز لنین همراه می‌شویم، از قحطی بزرگ دوران استالین و محاصره‌ی لنینگراد می‌خوانیم، به ضیافت یالتا می‌رویم، با آشپز گاگارین و آشپزهای کرملین آشنا می‌شویم و سرانجام به جنگ افغانستان، چرنوبیل، فروپاشی اتحاد جماهیر شوروی و روسیه‌ی دوران پوتین می‌رسیم. در این روایت، غذا صرفاً موضوعی جذاب در حاشیه‌ی تاریخ نیست؛ خودش به ابزاری برای فهم قدرت، پروپاگاندا، جنگ، گرسنگی، امتیاز طبقاتی و زندگی روزمره‌ی مردم تبدیل می‌شود. سفره‌های پرزرق‌وبرق رهبران در یک سوی روایت قرار می‌گیرند و در سوی دیگر، جیره‌های ناچیز و خاطرات کسانی که گرسنگی را از سر گذرانده‌اند. ویتولد شابوفسکی، نویسنده و روزنامه‌نگار لهستانی متولد ۱۹۸۰، در آثار ناداستان خود به سراغ تاریخ از دریچه‌ی زندگی آدم‌های عادی می‌رود. در آشپزخانۀ کرملین نیز به‌جای تمرکز صرف بر رهبران و تصمیم‌های سیاسی، کسانی را به مرکز روایت می‌آورد که معمولاً در حاشیه‌ی کتاب‌های تاریخ باقی می‌مانند: آشپزها، خدمتکاران، بازماندگان قحطی و کسانی که برای سربازان، فضانوردان و سیاستمداران غذا پخته‌اند.