تلاش برای تلاش نکردن

«تلاش برای تلاش نکردن» اثری از ادوارد اسلینگرلند، فیلسوف و پژوهشگر اندیشه‌ی چینی، است که نخستین‌بار در سال ۲۰۱۴ منتشر شد. اسلینگرلند در این کتاب سراغ مفهومی در فلسفه‌ی چین باستان به نام وو-وی می‌رود؛ مفهومی که معمولاً به «عمل بدون تلاش» یا «کنش بی‌تکلف» ترجمه می‌شود و در سنت‌های فکری چین، به‌ویژه در اندیشه‌ی دائویی و کنفوسیوسی، جایگاه مهمی دارد. نقطه‌ی آغاز کتاب، یک تناقض آشناست: بعضی از چیزهایی که بیش از همه می‌خواهیم، با تلاش مستقیم و آگاهانه به دست نمی‌آیند. هرچه بیشتر سعی می‌کنیم آرام باشیم، ممکن است مضطرب‌تر شویم؛ هرچه بیشتر بخواهیم طبیعی و خودجوش رفتار کنیم، رفتارمان مصنوعی‌تر به نظر برسد. اسلینگرلند این مسئله را به موقعیت‌هایی مانند سخنرانی، قرار عاشقانه، اجرای هنری یا ورزشی و حتی تجربه‌ی شادی و آرامش مرتبط می‌کند. نویسنده برای توضیح این پارادوکس، میان فلسفه‌ی چین باستان و پژوهش‌های جدید در علوم شناختی و روان‌شناسی ارتباط برقرار می‌کند. او دیدگاه‌های متفکرانی مانند کنفوسیوس و فیلسوفان دائویی را بررسی می‌کند و نشان می‌دهد که مفهوم وو-وی صرفاً به معنای «هیچ کاری نکردن» نیست؛ بلکه می‌تواند نوعی عمل مؤثر و ماهرانه باشد که بدون احساس تقلا و کنترل آگاهانه مداوم انجام می‌شود. اسلینگرلند در ادامه بررسی می‌کند که چگونه چنین حالتی می‌تواند با اعتماد، روابط اجتماعی، موفقیت، شادی و حتی همکاری میان انسان‌ها ارتباط پیدا کند. او در کنار متون فلسفی، از یافته‌های علوم شناختی و نمونه‌هایی از زندگی روزمره و فرهنگ معاصر استفاده می‌کند تا مفهوم وو-وی را از یک ایده‌ی صرفاً تاریخی فراتر ببرد. «تلاش برای تلاش نکردن» در نهایت تلاشی برای پاسخ دادن به یک پرسش ساده اما دشوار است: اگر بعضی از بهترین تجربه‌های انسانی زمانی اتفاق می‌افتند که دست از تلاش مستقیم برای به دست آوردنشان می‌کشیم، چگونه می‌توان شرایطی ایجاد کرد که این خودانگیختگی امکان ظهور پیدا کند؟