از تاریخ شاهان تا حکایت مردمان (نقاشی های ایرانی در مرقعات دیتس)

مرقعات دیتس (Diez A fol.70-74) که از ارزشمند‌ترین منابع در تاریخ‌نگاری هنر ایران به شمار می‌روند دربرگیرنده‌ی مجموعه‌ای غنی از آثار نقاشی، خوشنویسی، تذهیب و طراحی از ایران دوران ایلخانی و تیموری‌‌اند که در سفری غریب و طولانی از کتابخانه‌های دربار ایران به کتابخانه‌ی دولتی برلین راه یافته‌اند. کتاب حاضر مجموعه‌ای از چهار مقاله به قلم چهار پژوهشگر برجسته‌ی هنر ایران در باب این مرقعات و نقاشی‌های ایرانی آن‌ها است. در نخستین مقاله که در حکم مدخلی به مرقعات دیتس است، دیوید راکسبرو به منشأ و جزئیات نسخه‌شناختی این مرقعات و ماجرای دگردیسی آن‌ها طی قرون پرداخته است. در سه مقاله‌ی دیگر چارلز ملویل، برنارد اُکین و کارین روردانتس بر رابطه‌ی تصاویر و متون مربوط به آن‌ها متمرکز شده‌اند، و با بررسی نقاشی‌هایی که زمانی زینت‌بخش دستنویس‌هایی با موضوعات مختلف تاریخی، حماسی و ادبیات عامیانه بوده‌اند، چشم‌انداز گسترده‌ای به محتوای متنوع و کمتر کاویده‌شده‌ی نقاشی ایرانی در قرن هشتم هجری پیش چشم علاقه‌مندان به هنر ایرانی گشوده‌اند. از مزایای مقالات گردآمده در این مجلد می‌توان به این نکته اشاره کرد که در آن‌ها هم تلاش شده متونی که این نقاشی‌ها در ابتدا در دلشان جا داشته‌اند به مدد بررسی نسخه‌شناختی و تاریخی مشخص شوند و هم تلاش شده غنای درونی این آثار و نسبتشان با یکدیگر و با دیگر آثار سنت نقاشی ایرانی روشن گردد. مطالعه‌ی این مقالات برای پژوهندگان رشته‌های تاریخ هنر، فلسفه‌ی هنر، پژوهش هنر، زیبایی‌شناسی و محققان ادبیات، تاریخ، سیاست و جامعه‌شناسی تاریخی مفید خواهد بود.