مارینو فالیرو،دوک ونیز

کتاب پیش رو یک جلد از کتاب‌های مجموعه‌ی جهان نمایش نشر نی است. جهان نمایش مجموعه‌ای است از متن‌هایی که برای صحنه‌ی نمایش یا درباره‌ی آن نوشته شده‌اند. انواع نمایش‌نامه، چه برای اجرا و چه صرفاً برای خوانده شدن، از جمله نمایش‌نامه‌هایی با اقتباس از آثار ادبی یا سینمایی، و نیز متن‌های نظری در حوزه‌ی درام و نقد آثار نمایشی، در این مجموعه جای می‌گیرند.‌ «مارینو فالیرو، دوک ونیز» یکی از نمایشنامه‌های تاریخی و تراژیک لرد بایرون، شاعر برجسته انگلیسی، است که نخستین‌بار در سال ۱۸۲۱ منتشر و اجرا شد. بایرون در این اثر سراغ یکی از وقایع پرتنش تاریخ جمهوری ونیز در قرن چهاردهم رفته و داستان سقوط یکی از قدرتمندترین شخصیت‌های سیاسی این شهر را روایت می‌کند. داستان در سال ۱۳۵۵ می‌گذرد. مارینو فالیرو که به‌تازگی به مقام دوک ونیز رسیده، درگیر ماجرایی می‌شود که از یک توهین شخصی آغاز شده و به بحرانی سیاسی و سرانجام به شورش علیه حکومت می‌انجامد. میکله استنو، یکی از مقامات بانفوذ ونیز، با رفتاری توهین‌آمیز به همسر فالیرو بی‌احترامی می‌کند. مجازات استنو از نگاه فالیرو بسیار ناچیز است و همین مسئله خشم او را نسبت به ساختار سیاسی و قضایی ونیز بیشتر می‌کند. او به‌تدریج به گروهی از ناراضیان می‌پیوندد که قصد دارند نظام سیاسی حاکم را سرنگون کنند. اما... بایرون در این نمایشنامه تنها یک داستان تاریخی را بازگو نمی‌کند؛ بلکه به موضوعاتی مانند قدرت، غرور، انتقام، عدالت، خیانت، استبداد و کشمکش میان منافع فردی و مسئولیت سیاسی می‌پردازد. خشم شخصی فالیرو به‌تدریج با نارضایتی او از ساختار قدرت درهم می‌آمیزد و همین ترکیب، شخصیت او را به چهره‌ای تراژیک و پیچیده تبدیل می‌کند. «مارینو فالیرو، دوک ونیز» همچنین نمونه‌ای از علاقه بایرون به تاریخ ایتالیا و استفاده از وقایع تاریخی برای بررسی مسئله‌ی قدرت و خشونت سیاسی است. خود بایرون نیز گفته بود که این اثر را با هدف روایت یکی از وقایع مهم تاریخ جمهوری ونیز نوشته است، نه صرفاً به‌عنوان نمایشی برای صحنه‌ی تئاتر. این نمایشنامه برای علاقه‌مندان به ادبیات کلاسیک، تراژدی، تاریخ اروپا و آثار لرد بایرون اثری قابل توجه است؛ روایتی از سقوط مردی قدرتمند که خشم، غرور و میل به عدالت، او را از جایگاه حاکم ونیز به سوی شورش و نابودی سوق می‌دهد.