فرهنگ مفاهیم و جامعه هند و اروپایی

از زمان انتشار فرهنگ مفاهیم و جامعه‌ی هندواروپایی در سال ۱۹۶۹، اثر مهم امیل بنونیست جایگاهی یگانه در میان پژوهش‌های زبان‌شناسی تاریخی، انسان‌شناسی زبان‌شناختی و مطالعات تطبیقی فرهنگ داشته است. این کتاب الهام‌‌بخش شماری از برجسته‌ترین اندیشمندان قرن بیستم، از جمله رولان بارت، کلود لِوی‌ـ‌استروس، پی ‌یر بوردیو، ژاک دریدا، اومبرتو اکو، جورجو آگامبن، فرانسوا ژولین و بسیاری دیگر بوده است. بنونیست در این اثر با اتخاذ رویکردی میان‌رشته‌ای و در شش سرفصل اصلی ــ اقتصاد، واژگان خویشاوندی، جایگاه اجتماعی، سلطنت، قانون، و دین ــ از طریق تحلیل ریشه‌شناختی واژگان کلیدی زبان‌های هندواروپایی، مفاهیم و نهادهای بنیادین فرهنگی و اجتماعی نیاکان مشترک اقوام زیرمجموعه‌ی این عرصه‌ی زبانی را بازسازی کرده است. پژوهش سترگ او نه یک واژ‌ه‌نامه‌ی محض و نه صرفاً یک فرهنگ لغت تاریخی، بلکه یک واژه‌نامه‌ی تحلیلی و ریشه‌شناختی، و دایره‌المعارفی از مفاهیم و نهادهای کلیدی هندواروپایی است که پژوهشگران شاخه‌های مختلف علوم انسانی را با مجموعه‌ای بی‌نظیر از واژگان و مفاهیم پایه‌ای، ریشه‌شناسی آن‌ها و نیز تاریخ تطور، تکامل و گاه منسوخ‌شدنشان آشنا می‌سازد. به عقیده‌ی جورجو آگامبن، «فرهنگ مفاهیم و جامعه‌ی هندواروپایی، با جداکردن خود از آثاری که تنها در ظاهر شبیه به هم هستند، اثری بی‌نظیر باقی مانده و هیچ پژوهشی در علوم انسانی بدون مراجعه به آن میسر نیست.» از این رو، مفاهیم محوری و کلیدی تحلیل‌شده توسط بنونیست در پژوهش‌های بسیاری کاربرد دارد و می‌تواند افق‌های تازه‌ای را در تحقیقات علمی پژوهشگران حوزه‌های مطالعاتی متعددی بگشاید و محققان علوم بسیاری را منتفع کند؛ علومی چون زبان‌شناسی، تاریخ، فلسفه، باستان‌شناسی، انسان‌شناسی، قوم‌شناسی، اسطوره‌شناسی، و نیز مطالعات حقوقی، دینی و فرهنگی.