دهشت

کتاب دهشت اثر روان‌شناس برجسته و استاد دانشگاه برکلی کالیفرنیا، در سال ۲۰۲۳ منتشر شد. کلتنر که از بنیان‌گذاران «مرکز علم خیر بزرگتر» است، در این کتاب به بررسی علمی یکی از پیچیده‌ترین و نادیده‌گرفته‌شده‌ترین احساسات انسانی یعنی «دهشت» (Awe) می‌پردازد. کلتنر دهشت را احساسی تعریف می‌کند که در مواجهه با پدیده‌های اسرارآمیز و فراتر از چارچوب‌های ذهنیِ معمول ما شکل می‌گیرد. او با استناد به سال‌ها پژوهش تجربی، مطالعات مغزی و پیمایش‌های بین‌فرهنگی در سراسر جهان، نشان می‌دهد که این تجربه نه‌تنها یک حس گذرا نیست، بلکه تأثیرات عمیقی بر سلامت جسمی و روانی ما دارد؛ از جمله کاهش التهاب‌های بدنی، آرام‌کردن سیستم عصبی، افزایش روحیه‌ی همکاری و همدلی، و کم‌رنگ کردن خودخواهی (یا صدای «من» در مغز). یکی از بخش‌های کلیدی و مستند کتاب، معرفی «عجایب هشت‌گانه‌ی زندگی» است؛ یعنی هشت منبع اصلی که انسان‌ها از طریق آن‌ها دهشت را تجربه می‌کنند: ۱. زیبایی اخلاقی: دیدن شجاعت، ایثار و مهربانی دیگران. ۲. حرکت جمعی هماهنگ: احساس یگانگی در کنسرت‌ها، استادیوم‌های ورزشی یا آیین‌های گروهی. ۳. طبیعت: مواجهه با عظمت کوه‌ها، دریاها و آسمان شب. ۴. موسیقی: شنیدن نواهایی که روح را به لرزه درمی‌آورند. ۵. هنرهای تجسمی و معماری: تاثیر عمیق نقاشی‌ها، مجسمه‌ها یا بناهای عظیم. ۶. معنویت و عرفان: تجربه‌های مذهبی یا احساس اتصال به نیرویی فراتر. ۷. مواجهه با چرخه‌ی زندگی و مرگ: تماشای تولد یک نوزاد یا لحظه‌ی مرگ یک انسان. ۸. اشراق و بینش فکری: درک ناگهانی یک حقیقت علمی یا فلسفی بزرگ. کتاب «دهشت» با لحنی علمی و در عین حال روان و پراحساس نوشته شده است و به خواننده یاد می‌دهد که چگونه شگفتی‌های کوچک روزمره را در زندگی شلوغ مدرن کشف کند و از آن‌ها برای بهبود کیفیت زندگی خود بهره ببرد. «خواندن این کتاب شما را به وجود والاتری از خودتان پیوند می‌دهد.» -سوزان کین «برای زندگی نیاز به درک دهشت داریم و کلتنر به نیکی یادمان داده آن را کجا پیدا کنیم.» -آدام گرنت «این کتاب در گام نخست نمودگار احساساتی است که آن‌ها را در ژرفای وجود حس می‌کنیم ولی درک نه و دیگر اینکه به ما یاد می‌دهد با این احساسات چه کنیم و چگونه آن‌ها را در به کمال رسیدنمان به کار بیندازیم.» -استیون پینکر