چهل گفتار در فرهنگ و تاریخ و ادب ایران

مقالات مجموعه‌ی چهل گفتار در فرهنگ و تاریخ و ادب ایران، که به تفاریق طی حدود بیست سال ترجمه و تالیف شده‌اند، به لحاظ زمانی شمولی دارند از دوران هخامنشیان و ماقبل آن تا قرون بعد از اسلام و در موضوع به گرد مسائل بالنسبه متنوع لغوی و دستوری و ادبی و تاریخی و دینی می‌گردند که بخشی از مشغولیت ذهنی و درسی نویسنده بوده‌اند. بعضی از این موضوعات و مسائل عبارتند: از الفاظ دخیل از زبان‌های ایرانی در زبان‌های دیگر، روابط ایرانیان و مغان با یونانیان و افلاطونیان، اندک تاملاتی در تاریخ دین‌های زردشتی و مانوی و تصوف اسلامی، ترجمه‌ی متون یونانی و سریانی و پهلوی به عربی، روابط فرهنگی و ادبی ایران و هند، تاریخ زبان فارسی و بعضی مسائل لغوی آن، و مختصر یادداشت‌هایی درباره‌ی بعضی از عالمان و خاندان‌های علما در دوران اسلامی.