از پیدایش روم (کتاب سوم)

تیتوس لیویوس، مورخ و ادیب نامدار رومی، اثر سترگ خود، از پیدایش روم را در ۱۴۲ جلد تألیف کرد تا تاریخ تمدن روم، این ابَرقدرت دنیای باستان، و دستاوردهای آن را ثبت و ضبط کند. از این مجموعه‌ی بزرگ امروزه تنها ۳۵ جلد باقی‌مانده است. آنچه در این کتاب‌‌ها آمده عبارتند از: قوانین و ساختارهای سیاسی روم، جنگ‌ها و انقلاب‌‌های اجتماعی آن، و اخلاق و فضایل مدنی شهروندانش. تنوع و آموزندگیِ مطالبِ کتاب تا بدان پایه است که فیلسوف بزرگ سیاسی، ماکیاولی، کتاب گفتارهایی در باب دَه کتاب نخست تیتوس لیویوس را به‌عنوان شرح و تفسیری بر آن‌‌ها نوشت تا از یک سو خوانندگانش را به پیروی از اخلاق نیکو و فضایل مدنی رومیان برانگیزد، و از سوی دیگر رهبرانِ جمهوری‌‌ها را به الگوگیری از نظام سیاسیِ جمهوری روم فراخوانَد. گذشته از اعتبار تاریخی‌ـ‌سیاسی، این اثر از نمونه‌‌های فَصاحت و شیوایی نثر لاتین کلاسیک است و ادیبانی چون دانته و پترارک سَبک و قلم مؤلفش را ستوده‌اند. مترجم کوشیده است از یک سو نثر شیوای کتاب را در ترجمه‌ی خود بازآفریند، و از سوی دیگر، با ترجمه‌ی کتاب از متن لاتین و کمک‌‌گرفتن از چهار ترجمه‌ی انگلیسی و یک ترجمه‌ی ایتالیایی، برگردانی دقیق و صحیح از آن به دست دهد. مهم‌ترین واقعه در جلد یکم سرنگونی نظام پادشاهی و تأسیس جمهوری، و در جلد دوم انتصاب تریبون‌های عوام بود. در جلد سوم، مهم‌‌ترین حادثه انتصاب دَه تن به‌عنوان «دِکِم ویر» و تدوین نخستین قوانین مکتوب روم، معروف به «قوانین دوازده لوحه» است.