سایکودرام؛روشی خلاق برای بقا و بالندگی

کتاب «سایکودرام: روشی خلاق برای بقا و بالندگی» در سال ۲۰۲۵ منتشر شده است. هاد آرکیبی، پژوهشگر و درمانگر، در این کتاب سایکودرام را نه صرفاً یک تکنیک روان‌درمانی، که روشی خلاقانه برای بازسازی نقش‌های زیستی معرفی می‌کند. ایده‌ی مرکزی کتاب این است که انسان برای بالندگی نیاز به «صحنه» دارد؛ به جایی که در آن بتواند الگوهای رفتاری کهنه را کنار بگذارد، نقش‌های تازه را بدون ترس از قضاوت امتحان کند، و از فاصله‌ی تماشاگر به بازبینی کنش‌های خود بپردازد. بخش نخست کتاب به مبانی نظری سایکودرام اختصاص دارد: ریشه‌های آن در روان‌شناسی تحلیلی یونگ و تئاتر بداهه، تفاوت آن با روان‌نمایش کلاسیک، نقش «صحنه» به‌مثابه یک عضو زنده در فرایند درمان، و مفهوم «خودِ تماشاگر» به‌عنوان ناظری درون‌روانی که قادر به ثبت و ارزیابی کنش‌هاست. آرکیبی در این بخش همچنین به تفصیل به تاریخچه‌ی سایکودرام از جی.ال. مورنو تا کاربردهای معاصر آن در درمان تروما می‌پردازد. بخش دوم کتاب کاملاً عملی است و شامل تمرین‌های گام‌به‌گام، مطالعه‌های موردی دقیق، و گزارش‌هایی از جلسات گروه‌درمانی برای بیماران مبتلا به اختلال استرس پس از سانحه، افراد دچار بحران هویت، و بازماندگان خشونت خانوادگی است. آرکیبی تأکید می‌کند که سایکودرام نیازمند استعداد بازیگری نیست، بلکه به شهامت در مواجهه با خود نیاز دارد. او استدلال می‌کند که انسان امروز دچار فقر خلاقیت نقشی شده است: نقش‌های تکراری می‌نویسد، راهکارهای تکراری امتحان می‌کند، و انتظار دارد نتیجه‌ای تازه به دست آورد. سایکودرام دقیقاً برای شکستن این دور باطل طراحی شده است. آرکیبی در بخش پایانی نشان می‌دهد که چگونه اصول سایکودرام را می‌توان در زندگی روزمره - نه فقط در جلسات درمان - به کار گرفت. این اثر برای روان‌درمانگران، مشاوران، مربیان تئاتر درمانی و دانشجویان روان‌شناسی بالینی منبعی معتبر و کاربردی است.