انجیل شام محرمانه (پرسش های یوحنا) به روایت یوحنای حواری

در تاریک‌روشن تاریخ مسیحیت، آنجا که روایت‌های رسمی پایان می‌یابند، «انجیل شام محرمانه» آغاز می‌شود. این کتاب از مرموزترین و تکان‌دهنده‌ترین متون به‌جامانده از قرون وسطا، رکن اصلی ادبیات دینی «کانارها» است؛ همان مومنانی که کلیسای رسمی آنان را به جرم کفر، در آتش سوزاند تا صدای‌شان برای همیشه خاموش شود. این متن که جسورانه مرزهای ایمان و کفر را در می‌نوردد، در محافل آکادمیک با نام «پرسش‌های یوحنا» شناخته می‌شود و روایتی است متفاوت از شام آخر. در این اثر یگانه، مسیح نه فقط به‌عنوان منجی، که در مقام افشاکننده‌ی «راز بزرگ» ظاهر می‌شود، و یوحنای حواری نیز فقط شاهد ماجرا نیست، بلکه پرسشگری جسور است که سر بر سینه‌ی مسیح می‌گذارد تا از ممنوعه‌ترین رازهای هستی بپرسد: از سقوط شیطان، از ماهیت خیر و شر، و از چگونگی پیدایش جهان مادی. پاسخ‌هایی که در این کتاب ثبت شده‌اند پایه‌های الهیات سنتی را به لرزه درمی‌آورند و پرده از جهان‌بینی گنوسی و دوگانه‎باوری برمی‌دارند که جهان مادی را زندان ارواح و ساخته‌ی دست شیطان می‌داند و رستگاری را تنها در رهایی از قفس تن می‌جوید. مطالعه‌ی این کتاب برای پژوهشگران تاریخ ادیان، علاقه‌مندان به مکاتب باطنی و گنوسی، و تمام کسانی که به‌دنبال حلقه‌های مفقود در زنجیره‌ی تاریخ مسیحیت هستند، تجربه‌ای ضروری و روشنگر خواهد بود.