مغز سوگوار (آنچه مغز در لحظه های فقدان تجربه می کند)

کتاب «مغز سوگوار» نوشته‌ی مری فرانسیس اوکانر، عصب‌پژوه و روان‌شناس، تلاشی علمی و انسانی برای فهم این پرسش است که مغز انسان در مواجهه با فقدان عزیزان دقیقاً چه می‌کند. اوکانر با تکیه بر سال‌ها پژوهش در علوم اعصاب و نظریه‌های دلبستگی توضیح می‌دهد چرا سوگ تجربه‌ای گیج‌کننده، دردناک و زمان‌بر است؛ چرا با وجود آگاهی از مرگ، مغز همچنان به‌دنبال فرد ازدست‌رفته می‌گردد و چرا دل‌تنگی می‌تواند حالتی کاملاً جسمانی داشته باشد. به‌باور نویسنده، سوگ نوعی یادگیری دوباره است. مغز ما طی سال‌ها، نقشه‌ای از جهان ساخته که در آن، عزیزانمان جای مشخصی دارند: در خاطرات، برنامه‌های روزمره، پیش‌بینی‌های ناخودآگاه و حتی در احساس امنیت. با مرگ یک عزیز، این نقشه ناگهان با واقعیت بیرونی ناهماهنگ می‌شود و مغز ناچار است آن را بازنویسی کند. همین فرایند بازآموزی است که سوگ را طولانی، پرنوسان و گاه طاقت‌فرسا می‌کند و باعث می‌شود فرد میان پذیرش و انکار در رفت‌وآمد باشد. اوکانر در این کتاب نه نسخه‌ی آماده می‌دهد و نه شعارهای تسلی‌بخش تکرار می‌کند؛ بلکه با زبانی روشن و همدلانه، سازوکارهای عصبی سوگ را توضیح می‌دهد و نشان می‌دهد چرا کنارآمدن با فقدان به زمان نیاز دارد. او تأکید می‌کند که هدف سوگ «فراموش‌کردن» نیست، بلکه ساختن رابطه‌ای تازه و پایدار با خاطره‌ی عزیز ازدست‌رفته است. «مغز سوگوار» برای داغ‌دیدگان، همراهان آن‌ها و هرکسی که می‌خواهد بداند مغز انسان چگونه عشق می‌ورزد، فقدان را تاب می‌آورد و آرام‌آرام دوباره به زندگی معنا می‌بخشد، کتابی روشنگر و عمیق است؛ سفری که در آن علم عصب‌شناسی با تجربه‌ی زیسته‌ی سوگ درهم می‌آمیزد.