کودکی،هوش و یادگیری

نظریۀ دوم در مورد یادگیری، شناخت (درک روابط علت و معلول) و مبتنی بر بینش با تکیه بر نقش فهمیدن و به دست آوردن تجربه است. بینش حل کردن یک مسئله از راه درک کردن رابطه‌های گوناگون در بخش‌های مسئله است. بینش اغلب ناگهانی اتفاق می‌افتد، هنگامی که فرد مدتی به جنبه‌های گوناگون یک مسئله می‌اندیشد و سپس ناگهان راه‌حل را درمی‌یابد. ولفانگ کُهلِر روان‌شناس آلمانی آزمایش‌های مهمی در این مورد در سال‌های ۱۹۰۰ میلادی انجام داد. او نشان داد که شامپانزه‌ها گاهی به جای رفتارهای آزمایش و خطا برای حل مشکل به دریافت بینشی می‌رسند مثل قرار دادن چند جعبه روی هم برای رسیدن به خوراکی‌ای که در بلندی قرار گرفته است. تغییری که در نتیجۀ حل مسئله در رفتار یادگیرنده ایجاد می‌شود، پایدارتر از یادگیری‌های ساده است و به تکرار و تمرین کمتری نیاز دارد. انواع دیگر یادگیری پیش‌نیازهایی هستند که فرد را آماده برای یادگیری حل مسئله و آفرینندگی می‌سازند. یادگیری بینشی بالاترین سطح فعالیت‌های ذهنی و بیشتر ویژه انسان اندیشه‌ورز است. تفکر یا اندیشیدن فعالیت پیچیدۀ ذهنی مغز انسان برای یافتن پاسخ یک پرسش، حل یک مسئله، یا برای رسیدن به هدفی است. تفکر با شناخت آغاز می‌شود و پس از گذشتن از مرحله‌های مشاهده، دریافت، تجربه، بازخوانی از حافظه، مقایسه و استدلال به نتیجه‌گیری و داوری می‌رسد. به بیان دیگر تفکر بازآرایی داده‌های به‌دست‌آمده از محیط و نمادهای ذخیره شده در حافظۀ درازمدت است.