انسان در جستجوی معنا

کشف این نکته که در اردوگاه کار اجباری هنر هم وجود داشت، قاعدتا به حد کافی برای فرد خارج از زندان حیرت‌انگیز هست، اما شاید اگر بشنود که حس شوخ‌طبعی هم در آن‌جا پیدا می‌شد، شگفت‌زده‌تر می‌شود؛ البته با اثری ضعیف، و فقط برای چند ثانیه یا چند دقیقه. شوخ طبعی، یکی از سلاح‌های دیگر برای صیانت نفس بود. کاملا آشکار است که شوخی، بیش از هر ابزار دیگری در تقویت روحیه‌ی انسان موثر است و می‌تواند به او توان ایستادگی در مقابل هر شرایطی را ببخشد- حتی برای چند ثانیه. من عملا به یکی از دوستان خودم، که کنارم در محوطه‌ی ساختمان‌سازی کار می‌کرد، آموزش دادم تا حس شوخ طبعی پیدا کند. به او پیشنهاد کردم به یکدیگر قول بدهیم هر روز حداقل یک داستان سرگرم‌کننده درباره‌ی اتفاقی که ممکن است یک روز بعد از آزادی ما رخ دهد، بسازیم. او جراح بود و قبل از اسارت، معاونت بیمارستانی بزرگ را برعهده داشت. بنابراین، یک بار با توصیف این‌که چطور پس از آزادی و بازگشتن به سرکار، قادر نخواهد بود عادت‌های زندگی در اردوگاه را ترک کند، سعی کردم او را بخندانم. در محوطه ساختمان‌سازی (به‌خصوص وقتی بازرس می‌آمد) سرکارگر با فریاد «بجنبید! بجنبید!» ما را به سرعت عمل در کار تشویق می‌کرد. به دوستم گفتم: - یک روز به اتاق عمل بازخواهی گشت و در حالی که مشغول جراحی شکم یک نفرهستی، ناگهان جراح ارشد شتاب‌زده وارد می‌شود و با فریاد دستور می‌دهد:«بجنب! بجنب!» زندانی‌های دیگر هم گاهی رویاهای جالبی درباره آینده می‌ساختند؛ مانند پیش‌بینی این که مثلا سر میز شام در یک مراسم نامزدی، خودشان را از یاد ببرند و وقتی سوپ سرو می‌شود، به میزبان التماس کنند که ملاقه را به ته ظرف بزند. تلاش برای ایجاد حس شوخ‌طبعی و دیدن مسائل از زاویه طنز، یکی از ترفندهای یادگیری هنر زندگی است.