اقتصاد روایی (چگونه داستان های ویروسی رخدادهای بزرگ اقتصادی را می سازند)

زمزمه‌های این باور که روایت‌ها، یعنی داستان‌هایی که به‌نظر می‌رسد فقط جنبه‌ی سرگرمی داشته باشند، جزء مهمی از افکار و انگیزه‌های انسان هستند، از اوایل قرن بیستم در میان پژوهشگران رشته‌های مختلف به گوش رسید و حالا بسیار رایج شده‌ است. برای نمونه، جامعه‌شناسان در تلاش برای درک جنبش‌های اجتماعی، کم‌کم به این فکر افتاده‌اند که مسری‌شدن روایت‌ها نقش مهمی در تغییرات اجتماعی دارد. اما روایت‌های رایج هر زمان چه تأثیری بر اقتصاد دارند؟ چه روایت‌هایی به رونق و رکود اقتصادی منجر می‌شوند؟ چه روایت‌هایی مسری می‌شوند و تأثیرشان بر رفتار اقتصادی چیست؟ رابرت شیلر در کتاب «اقتصاد روایی» با واکاوی روایت به این پرسش‌ها پاسخ می‌دهد. این کتاب سرآغاز پیدایش نظریه‌ی جدیدی درباره‌ی تغییرات اقتصادی را توضیح می‌دهد که عنصر تازه‌ی مهمی را به فهرست معمول عوامل مؤثر بر اقتصاد می‌افزاید: داستان‌های عامه‌ی مسری که به‌صورت سینه‌به‌سینه و از طریق رسانه‌های خبری اجتماعی منتشر می‌شوند. تفکر عامه اغلب محرک تصمیماتی است که در نهایت بر تصمیمات دیگر مانند اینکه چگونه و کجا سرمایه‌گذاری کنیم، چه مقدار خرج و پس‌انداز کنیم و اینکه آیا به دانشگاه برویم و شغل خاصی را انتخاب کنیم تأثیر می‌گذارد. اقتصاد روایی، یعنی مطالعه‌ی گسترش ویروس‌وار روایت‌های عامه‌ای که بر رفتار اقتصادی تأثیر می‌گذارند، می‌تواند توانایی ما را در پیش‌بینی رخدادهای اقتصادی و مهیاشدن برای آن‌ها بالا ببرد. همچنین می‌تواند ما را در ایجاد اصول و سیاست‌های اقتصادی یاری کند. شیلر هنگام استفاده از اقتصاد روایی بر دو نکته تأکید می‌کند: ۱. مسری‌شدن سینه‌به‌سینه‌ی باورها در قالب داستان و ۲. تلاش‌هایی که مردم برای تولید داستان‌های مسری جدید یا مسری‌کردن داستان‌ها به‌کار بسته‌اند.