روانشناسی تحلیلی (اید-اگو-سوپر اگو)

آنچه که در خواب اتفاق می‌افتد همان‌طور که همه می‌دانند یک سری اعمال و حرکات نامعقول و نامرتبی است که بیشتر به حرکات و اعمال دیوانگان شباهت دارد تا به حرکات منظم عالم بیداری. زیرا در وقت خواب «من» به خواب می‌رود و میدان برای فعالیت ناخودآگاه یا خواسته‌های غرایز خالی می‌ماند و این عمل آنقدر ادامه می‌یابد تا در اثر فعالیت «من»، شخص خواب رفته دوباره بیدار شود و میدان فعالیت ناخودآگاه را خنثی سازد (خواب پریدگی). و اما اثر خوابی که در بیداری به یاد می‌ماند فقط نمودار و نمای ساده‌ای از افکار خواب‌آلود است که در اثر خواب از صورت اولیه خارج می‌شود و به صورت خواب‌های گوناگون در می‌آید. حال ببینیم که خواب چگونه و از کجا سرچشمه می‌گیرد؟ سرچشمه خواب از دو جا نشات می‌گیرد. یکی در اثر میدان گرفتن نیروهای غرایز که در بیداری از فعالیت آنها جلوگیری شده است و دیگری بازمانده‌ی آرزوهای زمان بیداری که در هم کوفته شده و ارضاء نگردیده است و حالا در این فرصت و آزادی می‌خواهند به آرزوهای خود برسند. مکانیزم تشکیل خواب در همه حال یکی است، یعنی «من» با قطع رابطه‌ی خود با دنیای خارج میدان را برای فعالیت ناخودآگاه باز می‌یابد. این‌طور هم می‌توانیم بگوییم: هنگام تولد در آدمی غریزه‌ای به نام غریزه خواب (مانند سایر غرایز) نیز مضمر است. این غریزه انسان را متمایل می‌کند که به حالت اولی خود، یعنی زندگی در رحم برگردد. ولی از آنجا که در بیداری «من» تمام حرکات و اعمال آدمی را کنترل می‌نماید، در موقع خواب به علت فلج شدن او میدان فعالیت به دست ناخودآگاه (یا نیرویی که در موقع بیداری مغلوب «من» بوده است) می‌افتد. چگونه و چرا «فرومن» ناخودآگاه در تشکیل خواب موثر است، سوالی است که مطالب زیر آن را روشن می‌کند...