اطلس خط (تحقیق در خطوط اسلامی)

حبیب‌الله فضائلی(1301- 1376) نامی آشنا برای همه‌ی اصحاب قلم و راهیان هنر زیبانویسی است. آثار تعلیمی و پژوهشی باقی‌مانده از استاد، دو کتاب اطلس خط و تعلیم خط، دو فرهنگ بزرگ خط و مرجع اصیل و ماندگار در حوزه‌ی تعلیم و پژوهش‌اند. اطلس خط حاصل هفده سال جست‌وجوی استاد فضائلی در جغرافیای هنر خوشنویسی است؛ دایره‌المعارفی جامع از تاریخ خط و خطاطی ایران و جهان اسلام که گلچینی از بوستان‌های زیبا و رنگ‌رنگ زیبانویسی را در طی تاریخ تحوّل این هنر به دست می‌دهد. نویسنده در سال‌های تلاش برای تألیف و جمع‌آوری این گوهر از دو اصل هرگز چشم نمی‌پوشد: 1. تدوین منبعی معتبر و بی‌شبهه از جغرافیای خوشنویسی در سرزمین‌های اسلامی؛ 2. تدوین مرجعی از بنیاد و پیدایش انواع خطوط، تطور و دگرگونی خطوط، نام‌ها و نشان‌ها از استادان زبده‌کار خوشنویسی با وجه تسمیه‌ی خطوط در طول تاریخ و روایت سرگذشت آن استادان. اطلس خط و تعلیم خط دو اثر گران‌بها و مکمل هم‌اند که هیچ هنرآموز و هنردوستی که به خوش‌نویسی علاقه یا با آن ارتباطی دارد از آن‌ها بی‌نیاز نیست. استاد حبیب‌الله فضائلی از کودکی به هنر خطاطی علاقه‌مند بود و موش و گربه عبید زاکانی را در ایام نوجوانی به‌صورت کتابی کامل با خط نستعلیق همراه با تذهیب و نقاشی صحنه‌های گوناگون تمام کرده بود. او که در دانشگاه اصفهان تحصیل کرده و در هر ســه حـوزه‌ی علوم حــوزوی، علوم جــدید و از همه بیشــتر هنر خوش‌نویسی توفیق به دست آورده بود، انجمن خوش‌نویسان اصفهان را تأسیس و سرپرستی کرده و هم‌زمان در آموزش و پرورش نیز مشغول به کار بود. او با بیست سال کار اجزای کتاب تحقیقی منحصربه‌فردش را به نام اطلس خط در 1352 فراهم آورد و چاپ کرد؛ کتابی ریشه‌ای برای تحقیق و دانش‌پژوهی در این رشته و اثری که از جمله انگیزه‌های تألیف آن پیشگیری از تغییر خط فارسی بود که زمزمه‌هایش آغاز شده بود. از دیگر کتاب‌های وی تعلیم خط (1356) کتاب داستان اصحاب رس (1363) مردآفرین روزگار (1368) گنجینه‌‌الاسرار (1363) و قرآن با خط زیبای نسخ (1366) است.