شناخت انسان

«اجابت» به معنای برآوردن خواسته شما نیست، بلکه به معنای پاسخ دادن به خواسته شماست. شما خواسته‌ای را که دارید به پیشگاه خداوند عرضه می‌کنید. او همه خواسته‌های شما را جواب می‌دهد، نه اینکه انجام دهد؛ زیرا اگر قرار باشد خواسته شما را فورا انجام بدهد، اولا معلوم نیست که این خواسته به صلاح شما باشد. ثانیا کسی که خواسته شما را در لحظه انجام می‌دهد، دلالت بر دل‌نازکی او دارد. و خدای متعال بر اساس رحمت خواسته شما را اجابت می‌کند، نه به خاطر رقت و دل‌نازکی. بچه خردسال بیماری که در لحظه از مادرش می‌خواهد که دوای تلخ به او ندهد، یا در لحظه می‌خواهد که به او شیرینی بدهد، یا در لحظه می‌خواهد که اجازه به او بدهد که برود بازی کند، اینجا اگر مادر دل‌نازک باشد، این خواسته کودک را که براساس لحظه‌نگری است پاسخ می‌دهد، و پاسخ گفتن مساوی است با نابودی کودک. اما مادر در برابر این خواسته‌های کودک، قیافه رقت به خودش نمی‌گیرد. می‌داند خواسته کودک چیست. احیانا می‌خواهد بازی کند، شیرینی بخورد، داروی تلخ هم نخورد. مادر این خواسته را در لحظه انجام نمی‌دهد؛ زیرا نسبت به او رحمت دارد. می‌داند که باید جوری با او رفتار کند تا در درازمدت، به صورتی بسیار جالب به این خواسته‌هایش برسد. اینجاست که داروی تلخ به او می‌دهد، جلوی کودک را می‌گیرد تا به بازی نرود. این محدودیت‌ها سبب می‌شود که او در آینده بتواند با دوستانش باشد، و بهترین شیرینی را هم برای او فراهم کند. یکی از صفاتی که امیرالمومنین (ع) از آن درباره خداوند یاد می‌کند این است: رحیم لا یوصف بالرقه؛ مهربان است، ولی به نازک دلی توصیف نمی‌شود. یعنی رحمت دارد، اما رقت ندارد؛ چون رقت دلالت بر لحظه‌نگری دارد، اما رحمت دلالت بر آخربینی دارد.