حاشیه همان متن است (احوال و تاملات یک مستندساز)

مضمون اصلی جستارهای کوتاه کتاب حاشیه همان متن است رابطه‌ی فیلم، مخصوصا فیلم مستند، و زندگی و رفت‌‌وآمد میان زیست‌‌های این دو جهان است. دغدغه‌ی بزرگ پیروز کلانتری، به تعبیر خودش، این است که «زندگی به درد فیلم بخورد و فیلم به زندگی برگردد». او، در گردش مداوم میان این دو، تجربه‌اش در جهان فیلم و سینمای مستند ایران را می‌کاود و به‌دنبال پاسخی برای بعضی از سؤال‌های مشترک ما می‌گردد. پیروز کلانتری در کتاب حاشیه همان متن است تصویری از سال‌های فعالیتش در عرصه‌ی فیلم مستند پیش چشم‌مان می‌گذارد اما به این بسنده نمی‌کند و لابه‌لای واگویی خاطرات دور و نزدیکش، از خیلی چیزهای دیگر هم می‌نویسد: تماشای زندگی، درنگ بر زندگی و جایگاه مستندساز در طوفان‌ها و تلاطم‌های اجتماعی و سیاسی. او معانی و دلالت‌های دوگانه‌هایی مثل حاشیه/متن یا مرکز/پیرامون را مطرح می‌کند و می‌کوشد نسبت مستندساز و دنیای واقعی را نشان دهد. اهمیت روایت وجوه پنهان جامعه و شکل و جنس ارتباط آدم‌های پشت و جلوی دوربین مستندساز دغدغه‌های دیگر این مستندساز هستند. برای کلانتری، به‌عنوان یک هنرمند فیلم‌ساز، شهر هم اهمیت زیادی دارد. به همین خاطر هم جستارهایی را به پرسه‌های زندگی روزمره، خوانش شهر، احساسش نسبت به خیابان‌ها و محله‌های تهران اختصاص می‌دهد. روشنفکری و عمل‌گرایی و جایگاه شخصیت‌هایی مثل همایون صنعتی‌زاده، تجربه‌ی نوشتن، تمایز فیلم مستند و سینمای مستند و دلبستگی به فیلم‌های عباس کیارستمی هم از دیگر موضوعات این کتاب به شمار می‌روند. کتاب حاشیه همان متن است ترکیبی از خاطرات هنری سی‌ساله‌ی پیروز کلانتری و تجربیات و شناختی است که در طول هفت دهه زندگی به دست آورده. خواندن این جستارها کمک می‌کند هم با روحیه‌ی این هنرمند بیشتر آشنا شوید و هم ایران معاصر را از زاویه‌ی دیگری درک کنید.