ضرورت و روح تشکیلات (تک گفتار های موضوعی)

گفتاری که در این کتاب ارائه شده، پیش از این در کتاب «حزب جمهوری اسلامی: گفتارها، گفتگوها، نوشتارها» منتشر شده است. در بخش نخست این گفتار که خطاب به اعضای حزب جمهوری اسلامی ایراد شده، شهید آیت‌الله دکتر بهشتی، دبیرکل حزب، درباره‌ی ضرورت کار تشکیلاتی سخن می‌گوید. شاید بتوان گفت مهم‌ترین نکته‌هایی که مطرح می‌شود این باشد که با وجود پیروزی نهضت و انقلاب اسلامی با اتحاد مردم ایران تحت رهبری واحد امام خمینی، در دوران پس از پیروزی نمی‌توان جامعه‌ای یکدست و عاری از تنوع و تعدد دیدگاه‌ها نسبت به اداره‌ی کشور را انتظار داشت. این هم با واقعیت‌های اثبات‌شده‌ی تاریخ بشر مغایرت دارد و هم با انسان‌شناسی برخاسته از تعالیم دینی در اندیشه‌ی شهید بهشتی که بر محور انسان آزاد انتخابگر شکل گرفته است. در نتیجه، باید برای بُروز و ظهور اجتماعی و سیاسی این تنوع و تعدد، سازوکاری تدبیر شود که تحزب و تشکل، بهترین شکل آن، چه در جهت حفظ آرمان‌های انقلاب (استقلال، آزادی، عدالت و پیشرفت) و چه در جهت پیشگیری از هرج‌ومرج از یک‌سو و پیدایش اشکال جدید خودکامگی از دیگر سو، به شمار می‌رود. شهید بهشتی در بخش دوم این گفتار، به تشریح ویژگی‌های حاکم بر هر تشکلی که ادعای دین‌مداری و پایبندی به ارزش‌های اسلامی را دارد، می‌پردازد. از این دیدگاه، تشکل سالم، تشکلی است که براساس یک نظام ارزشی روشن شکل گرفته و عمل کند. بالاترین ارزش مطرح در چنین تشکلی، الویت حق‌مداری بر همه‌چیز دیگر است. منش و روش شهید بهشتی در اداره‌ی حزب جمهوری اسلامی، نمونه‌ای عملی از پایبندی به چنین راهبردی به حساب می‌آید.