رساله و شرح آینده یک خیال (دفترهای فرویدی 2)

این حس به آدمی دست می‏دهد: فرهنگ چیزی است که اقلیتی آن را بر اکثریتی چموش حاکم کرده‏اند؛ همان اقلیتی که می‏داند چطور ابزارها را به قصد قدرت و اعمال زور به کار گیرد. به‌طبع بجاست اگر مسلم بدانیم این دشواری‏ها در تاروپودِ فرهنگ تنیده نشده‏اند، بل محصول نقص‌های موجود در صورت‏های فرهنگی‌اند که در همه‏جا نضج یافته‌است. پی‏‌بردن به این نقص‌ها چندان دشوار نیست. گرچه آدمی پیشرفت‏های مکرری در مسیر سلطۀ خود بر طبیعت داشت و همچنان خواستار پیشرفت بیشتری هم هست، نمی‏توان با قطعیت گفت همان پیشرفت را نیز در سامان دادن به مسائل بشری داشته است. به علاوه، به احتمال زیاد آدم‏های بسیاری، مانند امروز و همۀ دوران‏، از خود پرسیده‏اند آیا این خرده‏دستاوردِ فرهنگ اصلاً ارزش دفاع دارد یا نه. شاید آدمی فکر کند مناسبات انسانی را می‏توان دوباره به نظم درآورد، بدین معنا که سرچشمه‏های نارضایتی از فرهنگ را با از میان برداشتنِ قهر و سرکوب غرایز از میان برد، بنابراین کسی که نفاقِ درون او را برنیاشفته، خود را وقف کسب منابع و لذات حاصل از آن می‏کند. چنین اتفاقی دورانی طلایی را رقم خواهد زد، ولی پرسش اینجاست که آیا واقعاً چنین وضعیتی محقق خواهد شد؟