نظریه و روش در تحلیل گفتمان

کتاب «نظریه و روش در تحلیل گفتمان» اثر ماریان یورگنسن و لوئیز فیلیپس، ترجمه‌ی هادی جلیلی و منتشرشده از سوی نشر نی، از زمره‌ی آثاری است که با زبانی علمی، روشمند و میان‌رشته‌ای، مدخلی سنجیده و نظام‌مند به قلمرو پرچالش و پیچیده‌ی تحلیل گفتمان فراهم می‌آورد. در این کتاب، نویسندگان با اشرافی دقیق بر خاستگاه‌های نظری گفتمان، سه رویکرد برجسته‌ی این حوزه را به‌تفصیل بررسی می‌کنند: نخست، تحلیل گفتمان در سنت فوکویی که زبان را ابزاری برای برساخت قدرت و دانش می‌داند؛ دوم، تحلیل گفتمان انتقادی که با تأکید بر ایدئولوژی و بازتولید نابرابری، گفتمان را عمیقا در ساختارهای اجتماعی جای می‌دهد؛ و سوم، روان‌شناسی گفتمانی که از منظر میکرو، به کنش‌های زبانی در تعاملات روزمره می‌نگرد. کتاب افزون‌بر بنیان‌های نظری، به جنبه‌های روش‌شناختی نیز توجهی درخور دارد. در این چارچوب، مؤلفان کوشیده‌اند تا به‌زبان روشن و با مثال‌های عینی، شیوه‌ی استخراج و تحلیل داده‌های گفتمانی را در هر رویکرد شرح دهند، و درعین‌حال نسبت این رویکردها را با یکدیگر نیز به ‌نقد کشند. زبان اثر، با وجود سرشت تخصصی‌اش، از پیچیدگی زائد پرهیز می‌کند و درعین‌حال وقار علمی خود را حفظ می‌نماید. ترجمه‌ی سنجیده‌ی جلیلی نیز آن را به منبعی قابل‌اتکا برای دانشجویان و پژوهشگران در حوزه‌ی علوم انسانی و اجتماعی بدل ساخته است. این کتاب به‌راستی پلی است میان نظریه و عمل، و ازآن‌رو که درکی چندسویه از قدرت، معنا و زبان عرضه می‌دارد، سزاوار توجه و مطالعه‌ای عمیق است.