اگر حافظه یاری کند (چهار جستار از زبان و خاطره در سال های تبعید)

کتاب اگر حافظه یاری کند متشکل از چهار جستار از جوزف برودسکی، برنده‌ی نوبل ادبیات سال ۱۹۸۷، است. او در این روایت‌ها از تبعید، صحبت‌کردن و نوشتن به زبان جدید و ساختن خاطرات نو می‌گوید. برودسکی در تمام سال‌های تبعیدش زندگی دوپاره‌ای داشت و بین هویت روسی و آمریکایی در نوسان بود. زندگی او هرچند حتی در تبعید هم به روسیه گره خورده بود اما هیچ‌‌وقت حکومت شوروی را هم نپذیرفت. به آمریکا رفت ولی اسیر غرب نشد و استقلالش را حفظ کرد. می‌گفت به زبان روسی تعلق دارد ولی جستارهایش را به انگلیسی می‌نوشت. همین سرگردانی و بی‌وطنی بود که سکوی پرش جستارهای این کتاب شد تا از چنگال بی‌رحم خاطرات گذشته نجات یابد و بتواند باز به چنگ‌شان بیاورد و خانه‌ای نو برای خودش بسازد: این بار در زبانی تازه، با خشت ادبیات، زیر سقف حافظه‌ای نویافته.